Loop eens door een gemiddelde supermarkt en kijk naar wat er in de schappen ligt. Hoeveel producten bestaan nog uit één of twee herkenbare ingrediënten? Grote kans dat een flink deel van je boodschappen uit zogenoemd ultrabewerkt voedsel bestaat. Maar wat is ultrabewerkt voedsel precies? Hoe herken je het? En misschien nog belangrijker: waarom wordt er steeds vaker voor gewaarschuwd?
In deze blog krijg je een helder overzicht van wat ultrabewerkt voedsel is, waarom het ongezond kan zijn en welke gezondere alternatieven je kunt kiezen.
Ultrabewerkt voedsel is voedsel dat industrieel is samengesteld uit verschillende ingrediënten en toevoegingen, waarbij het oorspronkelijke product nauwelijks meer te herkennen is. Het gaat dus niet om simpele bewerkingen zoals snijden, koken of invriezen. Het gaat om producten die meerdere bewerkingsstappen hebben ondergaan en vaak stoffen bevatten die je thuis niet in je keukenkastje hebt staan.
Denk bijvoorbeeld aan:
Deze producten vallen binnen de zogeheten NOVA-classificatie, een internationaal systeem dat voedingsmiddelen indeelt op basis van de mate van bewerking. Ultrabewerkte producten vormen daarin de hoogste categorie.
Belangrijk om te weten: niet alle bewerkte voeding is automatisch ongezond. Groenten uit de diepvries of volkoren brood zijn ook bewerkt, maar vallen niet onder ultrabewerkt voedsel. Het verschil zit vooral in de mate van industriële manipulatie en de toevoeging van kunstmatige ingrediënten.
Vraag je je af hoe je ultrabewerkt voedsel kunt herkennen? Er zijn een aantal duidelijke signalen waar je op kunt letten.
Heeft een product een ingrediëntenlijst van tien regels of meer? Dan is de kans groot dat het ultrabewerkt is.
Zie je ingrediënten staan die je niet herkent of niet zou gebruiken in je eigen keuken, zoals maltodextrine, gehydrogeneerde vetten of mononatriumglutamaat (MSG)? Dat is vaak een teken van ultrabewerking.
Ultrabewerkte producten bevatten vaak grote hoeveelheden toegevoegde suikers, zout en ongezonde vetten om de smaak te versterken.
Veel ultrabewerkte producten zijn kant-en-klaar, lang houdbaar en ontworpen om direct te consumeren zonder verdere bereiding.
Een handige vuistregel: als het product meer lijkt op een fabriekssamenstelling dan op een natuurlijk voedingsmiddel, dan heb je waarschijnlijk te maken met ultrabewerkt voedsel.
Ultrabewerkt voedsel komt vaker voor dan je misschien denkt. En het zit niet alleen in snacks of fastfood.
Enkele bekende voorbeelden zijn:
Zelfs producten die een gezond imago hebben, zoals sommige mueslirepen of “light”-producten, kunnen sterk ultrabewerkt zijn.
Herken je een aantal van deze producten in je eigen eetpatroon? Dan is het goed om eens kritisch te kijken naar je dagelijkse keuzes.
Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat zien dat een hoge consumptie van ultrabewerkt voedsel samenhangt met verschillende gezondheidsproblemen. Maar waarom is ultrabewerkt voedsel precies ongezond?
Ultrabewerkte producten zijn vaak energiedicht: ze bevatten veel calorieën in een kleine hoeveelheid. Daarnaast zijn ze zo samengesteld dat ze extra smakelijk en “verslavend” zijn, waardoor je sneller te veel eet.
Uit diverse studies blijkt dat mensen die veel ultrabewerkt voedsel eten gemiddeld meer calorieën binnenkrijgen dan mensen die vooral onbewerkte producten eten.
Een voedingspatroon met veel ultrabewerkt voedsel wordt in verband gebracht met:
Hoewel oorzaak en gevolg niet altijd direct vast te stellen zijn, is de samenhang in meerdere grote onderzoeken aangetoond.
Ultrabewerkte producten bevatten vaak weinig vezels, vitaminen en mineralen. Tijdens het productieproces gaan natuurlijke voedingsstoffen verloren. Wat overblijft is vaak een product dat rijk is aan suiker, zout en vet, maar arm aan essentiële voedingsstoffen.
Sommige toevoegingen, zoals bepaalde emulgatoren, worden in verband gebracht met verstoring van de darmflora. Een gezonde darmflora speelt een belangrijke rol in je immuunsysteem en algemene gezondheid.
Daarom adviseren veel gezondheidsinstanties om ultrabewerkt voedsel zoveel mogelijk te beperken.
Wil je minder ultrabewerkt voedsel eten? Dan hoef je echt niet alles radicaal om te gooien. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken.
Denk aan:
Deze producten bevatten van nature vezels, vitaminen en mineralen.
Door zelf te koken heb je controle over wat je eet. Een zelfgemaakte pastasaus met tomaten, knoflook en kruiden is vaak veel gezonder dan een kant-en-klare saus uit een pot met toegevoegde suikers en verdikkingsmiddelen.
Een paar praktische voorbeelden:
Je hoeft niet perfect te eten. Het gaat om balans en bewustwording.
Is het realistisch om ultrabewerkt voedsel volledig te schrappen? Voor de meeste mensen niet. En dat hoeft ook niet.
Het draait om de verhouding in je voedingspatroon. Als het grootste deel van je voeding bestaat uit onbewerkte en minimaal bewerkte producten, dan kan een koekje of een pizza op z’n tijd prima passen binnen een gezond eetpatroon.
Belangrijk is dat ultrabewerkt voedsel niet de basis vormt van je dagelijkse voeding.
Ultrabewerkt voedsel is voedsel dat sterk industrieel is bewerkt en vaak veel toegevoegde suikers, vetten, zout en kunstmatige ingrediënten bevat. Je herkent het aan lange ingrediëntenlijsten, onbekende toevoegingen en het feit dat het product ver afstaat van zijn oorspronkelijke vorm.
Waarom is ultrabewerkt voedsel slecht voor je? Omdat het samenhangt met overgewicht, chronische ziekten en een lagere voedingswaarde. Gelukkig kun je met relatief eenvoudige aanpassingen gezondere keuzes maken.
Wil je gezonder eten? Begin dan bij de basis: kies vaker voor verse producten, kook zelf en lees etiketten kritisch. Kleine stappen maken op de lange termijn een groot verschil voor je gezondheid.